Emo jest skrótowym wyrażeniem dla „emotional hardcore”. Emo jest podgatunkiem muzyki hardcore, umiejscowionym w środkowych latach 80. Głównymi twórcami emo były zespoły wyznające zasadę DIY (do it yourself - zrób to sam), które chciały uwolnić się od tradycyjnych standardów hardcore'u rozpoczynając drogę nowej fali eksperymentów, które spowodowały powstanie wielu nowych zespołów. Określenie emo wzięło się od tego, że członkowie zespołów byli bardzo spontaniczni i emocjonalni w czasie występów live. „Rites of Spring” są uznawani za pierwszy zespół emo, za sprawą swojego rewolucyjnego debiutanckiego albumu. Album Hüsker Dü z 1984 roku, Zen Arcade, jest często cytowany jako mający główny wpływ na nowe brzmienie. Podczas gdy wiele zespołów zaczęło grać równocześnie na pozór różną muzykę, ich wpływy są zawsze zakorzenione w oryginalnym emo - styl Waszyngton DC, regionalne sceny, które wytworzyły z tego dischord. 

Zauważalne cechy emo to: występujące w jednym utworze, często chaotyczne, przejścia od muzyki głośnej i szybkiej do delikatnej, spokojnej (czasami chaotycznie), dynamizm, przerwy melodyczne, szaleńcze,szorstkie krzyki i wrzaski, wściekłe, abstrakcyjne, introspektywne teksty, mała produkcja, energetyczne występy na żywo. Idea DIY oznaczała m.in. robienie i promocję muzyki bez wsparcia dużej komercyjnej wytwórni, z co za tym idzie bez spektakularnych wyników sprzedaży. Pierwsze emo nie było dostępne w telewizji, radiu i większości dużych sklepów muzycznych. Wydawano je głównie na winylach, i sprzedawano w niezależnych sklepach z płytami i na koncertach. Screamo jest terminem wymyślonym później, aby opisać powstałe w latach 90 zespoły emo, w których zaczęto grać głośniej, szybciej, bardziej chaotycznie. Screamo wyróżniało się stałymi krzykami i szybkimi, harmonicznymi gitarami. Orchid jest wyznaczany jako szczyt brzmienia. Emo i screamo są obecnie zaliczane do jednego stylu muzycznego. Podczas gdy screamo jest zarezerwowane bardziej dla nowoczesnych zespołów, emo jest często używane w odniesieniu do oryginalnego emo, lub całego gatunku.

Po tym jak pierwsza fala emo zespołów praktycznie zniknęła, wpływy emo mogą być odnalezione w nowych zespołach grających, którzy są znani jako połączenie Fugazi (bardzo wpływowy zespół zawierający członków „Minor Threat”, „Embrace” i „Rites of Spring”, wraz z elementami post punku. To jest czasami nazywane jako "druga fala", lub "post-emo indie rock". 

Nowe emo 
Około 2000 roku wykreowano nowe znaczenie emo, które nie ma żadnego powiązania z muzyką emo lat 80. Rozpropagowana została nowa definicja emo bardzo silnie powiązana z emo stylem życia (ang. emo lifestyle), niejako podobna do stylu goth. Słowa „Emo” i „screamo” są używane do określenia zespołów pop-punkowych, rockowych, post-hardcore oraz metalcore'owych. Jest to skutek promowania przez media, magazyny, oraz Internet zespołów określających się jako emo, a nie mających związku z emo w znaczeniu pierwotnym tego słowa. Zespoły te są czasami określane jako „popcorn”, „emobop”, „mall emo”, „fake screamo”, przez ludzi słuchających „real Emo”, żadne z tych zespołów nie wykazują podobieństwa do prawdziwego emo/screamo, i nie mają z nimi wiele wspólnego