Mistycyzm jest teologiczną dziedziną religii zajmującą się mistyką, zjawiska religijne polegającymi na bezpośredniej łączności z Bogiem i wszelkiego rodzaju objawieniami. Jest on głównym kierunkiem w filozoficznej i teologicznej teorii poznania, wywodzącym się z tradycji Wschodu. Jest to również kierunek teologiczno-filozoficzny, który zakłada, że człowiek może kontaktować się z Bogiem pod postaciami wszystkich Trzech Osób.

Dla mistyków Bóg nie był tylko przedmiotem ale i źródłem poznania. Od V w.n.e. mistycy dążyli do źródła, w myśl słów św. Augustyna Wejdź w samego siebie, we wnętrzu człowieka mieszka prawda.
Mistycy pokładali starania w przekazaniu tego, co niewyrażalne. Byli pewni, że prawdę można osiągnąć tylko przez modlitwę i medytację a nie wyłącznie poprzez scholastyczny rozum. Wierzyli, że Bóg sprowadza prawdę na człowieka poprzez iluminację (oświecenie). Uważali również, że poznanie Boga jest całkowicie uzależnione od objawienia, które przychodzi podczas obcowania z bóstwem. Ów obcowanie nazywano inaczej ekstazą, definiowaną jako moment, kiedy podczas kontemplacji dusza opuszcza ciało.

Bernini, Ekstaza św. Teresy

W mistycyzmie chrześcijańskim można dopatrzyć się motywów platońskich, mając na myśli nauki o ideach i możności zbliżenia się do nich oraz ich poznania. W III w. propagatorami mistycyzmu chrześcijańskiego byli Klemens z Aleksandrii i Orygenes.
Mistycyzm ma jeszcze wymiar pozareligijny, czyli ten obecny w filozofii idealistów niemieckich (jak np. F.W.J. Schelling), spirytualistów francuskich (Maine de Biran), w mesjanizmie (Towiański) oraz romantyzmie (Krasiński, Mickiewicz).
Podsumowując, mistycyzm nie polega na szukaniu obecności Boga logiką i rozsądkiem. Mistycyzm to duchowa droga do poznania Boga.
I pamiętajmy, mistycyzm to nie to samo, co mistyka!